• امروز : یکشنبه - ۴ مهر - ۱۴۰۰
  • برابر با : 19 - صفر - 1443
  • برابر با : Sunday - 26 September - 2021
3

شرح حال بزرگان املش

  • کد خبر : 7952
  • ۲۳ شهریور ۱۳۹۳ - ۱۳:۵۳
شرح حال بزرگان املش

 دکتر اکبر خان صوفی سیاوش  صبح رانکوه: فقید سعید دکتر اکبرخان صوفی فرزند مرحوم محمدتقی خان در اواخر اسفند۱۳۰۹ شمسی در املش دیده به جهان گشود و مادر، مرحومه ملوک خانوم صوفی یکی دو روز پس از زایمان این کودک و برادر همزادش اصغر دار فانی را وداع گفت و هریک از این دو کودک […]

 دکتر اکبر خان صوفی سیاوش

 صبح رانکوه: فقید سعید دکتر اکبرخان صوفی فرزند مرحوم محمدتقی خان در اواخر اسفند۱۳۰۹ شمسی در املش دیده به جهان گشود و مادر، مرحومه ملوک خانوم صوفی یکی دو روز پس از زایمان این کودک و برادر همزادش اصغر دار فانی را وداع گفت و هریک از این دو کودک نوزاد نزد ، یکی از اقوام نگهداری شدند آن کودک همزاد به فاصله کوتاهی فوت  شد و دست تقدیر روزگار این دگر را برای انجام  رسالتی باقی گذارد. در دوران خرد سالی او بر اثر سوانحی که بر زعماء ایل صوفی گذشت طبعاً در وضع زندگی این نو باوه نیز موثر افتاد و در بدری ها و رنج و مرارت ها کشید اما دست تقدیر که شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد او را با کسب امتیازاتی در تحصیلات دبیرستانی روانه دیار فرنگ کرد. در ان محیط غریب با هزار مشقت باز هم در لابلای صخره نگهداشته شد و در کار تحصیل  و کسب معلومات پزشکی توفیقی عظیم و اعجاب انگیز یافت . وی پس از اخذ دانشنامه فوق تخصص داخلی باآنکه با یک شهروند پاریسی ( مونیک موگه ) فارغ التحصیل رشته بیهوشی ازدواج کرده بود، بلافاصله جهت مداوای دردمندان و کمک ودستگیری از ضعفا و بیچارگان به ایران بازگشت و چندی بعد به اتفاق همکاران خود بیمارستان مدائن را در تهران تأسیس نمود.

دکتر صوفی از پزشکان حاذق جامعه پزشکی و استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران به شمار می رفت و قریب سی سال به امر طبابت و تحقیقات همت گماشت . روانشاد بعلت عارضه دردناک کلیوی در سال ۱۳۷۲ دیده از جهان فروبست و به دیار حق شتافت . دکتر صوفی انسانی وارسته و طبیبی مهربان بود و بیش از همه به مردم زادگاهش املش عشق می ورزید. در گذشته بعلت کمبود امکانات درمانی در مرکز استان گیلان ، شهروندان املشی بیماران دردمند خود را به تهران می رساندند و در آن دیار غربت همراهان بیمار ، به هر طریق ممکن نشانی  پزشکان همشهری خود از جمله دکتر اکبر خان را می یافتند، ایشان نیز با مهربانی و ملاطفت بسیار همشهریان خود را رایگان درمان می نمود و یا اینکه به پزشکان همکار معرفی می کرد. دکتر اکبر خان صوفی با آنکه از اوان جوانی تا پایان عمر در تهران و بیش از یک دهه در پاریس زندگی کرد، هرگاه بیماران گیلک زبان را در تهران ملاقات می کرد ، با خوشروئی و عزت و احترام خاصی برخورد می نمود و در طول درمان با آنان به لهجه شیرین گیلکی صحبت می کرد.

 افصح المتکلمین املشی

شیخ ابوالقاسم معروف به ملاباشی و ملقب به افصح المتکلمن از مردم املش (میان محله ) و از روزنامه نویسان صریح و با شهامت در نهضت مشروطه گیلان بود. هنوز سالی از افتتاح نخستین دوره قانونگذاری (شعبان ۱۳۲۴) نگذشته بود که او به چاپ و انتشار اولین روز نامه در رشت به نام ” خیرالکلام”وفق شد وبه ارشاد مردم و تقویت جبهه آزادی پرداخت . او در نکوهش نارساییهای مستبدان و عوامل استبداد که پس از در گذشت مظفرالدین شاه، در پناه قدرت محمدعلیشاه تجدید حیات کرده بودند، سخت بی پروا بود و به همین سبب چندبار مورد خشم و عتاب حکام و علمای مخالف آزادی از جمله حاجی خمامی قرارگرفت . دوبار روزنامه اش توقیف شد وباری به حکم حاکم  وقت امیر اعظم که به قول خود ” فاتحه بی الحمد برای مشروطه ” خوانده بود، دستگیر و پایش به فلک بسته شد که او پس از خلاصی از پای ننشست و بر علیه حاکم اقامه دعوی کرد و کار مرافعه را به تهران کشاد و حاکم را به محاکمه کشید. پس از موفقیت آزادیخواهان در پیکارهای رشت، قزوین و تهران ، مدیر روزنامه خیرالکلام کماکان به فعالیت خود ادامه داد، منتها در این دوران لبه تیز حمله هایش متوجه زعمای آزادی در گیلان بود که به زعم او بعضاً از طریق صواب منحرف شده بودند. در این مرحله بود که او با نشر روزنامه هایی که در رشت و انزلی علاوه بر خیرالکلام در اختیار داشت ، حریفان خود را که همان فرزند حاجی وکیل از قبیل میرزاکریم خان و غیره و بعضی از اعضاء معتبر انجمن ایالتی به خصوص حاجی محمدرضا ابوالمله و همچنین برخی اعضاء انجمنهای معارف و حفظ الصحه بودند، به ستوه درآورده بود و با روزنامه های طرفدار آنان که بوسیله میرزا حسین خان کسمائی و آقا محمدکاظم زهری اداره می شد نیز ، مقابله می کرد. او گاهی مقالات خود را به امضائ مستعار چاشنی می کرد.

روزنامه خیرالکلام در سال ۱۳۲۸ تعطیل شد ولی مبارزه مدیرش افصح المتکلمین املشی در روزنامه های دیگر در مجالس و محافل تا پای عمر ادامه داشت. شاید به همین علل و مبارزاتش بود که سرجنبانان زمان هیچگاه افصح را در عرصه کامیابیهای خود بازی نگرفتند، با اینکه او از مجاهدان مومن و فاضل بود که در ادبیات فارسی و عربی و دانش ریاضی و نجوم دست داشت.

 شیخ بهاءالدین املشی

شیخ بهاءالدین میزان املشی فرزند فرج اله خان صوفی در سال ۱۲۹۹ه.ق درییلاق املش به نام “خوش خانی ” به دنیا آمد. پس از تحصیل مقدماتی در گیلان به نجف اشرف عزیمت کرد. از محضر آخوند ملا محمد کاظم خراسانی و شریعت اصفهانی کسب فیض کرده، اجازه ارشاد یافت به شرحی که در کتابش آمده است، در جریان مبارزات مشروطه با مخاطراتی رو به رو شد که هر بار معجزه آسا نجات یافت . همزمان با حوادث جنگ بین الملل اول و نهضت مشروطه طلبان در نقاط مختلف کشور ، شیخ بهاءالدین میزان املشی در گبلان به نضت جنگل پیوست . به سال ۱۳۳۵ ه.ق که نهضت یه پیشرفتهایی نائل شده، سازمانهایی به وجود آورده بود، او مأمور تأسیس کمیته قضائی در جمهوری خود مختار گیلان شده و تنظیم امور قضایی را در حوزه فرمانروایی جنگلیان بر عهده گرفت . پس از مدتی کوتاه به عضویت کمیته اتحاد اسلام اتنخاب شد. پس از پایان دوران قیام جنگ به نوشتن خاطرات خویش تحت عنوان “آنچه به خاطر دارم ” و یادداشتهایی در باره گیلان و مقالاتی زیر عنوان “روحانی یا الهی” پرداخت که قسمتی از یادداشت اخیرالذکر در روزنامه سایبان رشت زیر عنوان “به قلم یکی از دانشمندان ” چاپ و منتشر شد. میزان املشی در سال ۱۳۰۴ه.ش به نمایندگی مجلسس موسسان برگزیده شد و باری دیگر به سال ۱۳۲۸ به نمایندگی مجلس انتخاب گردید. در جنگ بین المللی (اول)که ایران از طرف متجاوزین غافلگیرانه اشغال شد و در مناطق شمالی سیاست تجزیه به مرحله اجرا در آمد ، شیخ بهاءالدین املشی به” نهضت مقاومت منفی” که در گیلان تشکیل شده ، در رشت و تهران فعالیتهای سیاسی و در مرزهای بین گیلان وآذربایجان فعالیتهای پارتیزانی داشتند، پیوست و از هوشیاری و وسعت اطلاعات خویش ، سران نهضت مذکور را به فیض می رساند.وی که سردفتر اسنادرسمی در رشت بود، در غالب انجمنهای آموزشی ،فرهنگی ، ادبی و اجتماعی با صمیمیت تمام مشارکت می کرد. او دو دوره عضو شورای فرهنگ استان گیلان شدو به اتفاق دوستانش منشاء خدماتی از قبیل تأسی کتابخانه نشر فرهنگ ملی ، جمعیت شیر و خورشید گیلان ، بیمارستان پورسینای رشت و… گردید. شیخ بهاءالدین سرانجام به سال ۱۳۳۹ ه.ش به سوی ابدیت پرواز کرد و در شبستان خصوصی واقع در تازه آباد رشت به خاک سپرده شد.از او کتابی به نام “گوشه هایی از تاریخ گیلان به اهتمام فرزندش سرهنگ هادی میزان املشی چاپ و منتشر شده است .

پس از رحلت این مبارز مذهبی جمعی از دوستداران فرهنگ و دانش املش در سال  ۱۳۴۰ه.ش دبستانی با یاد و نام این رجال سیاسی گیلان  در زادگاهش تأسیس نمودند که متاأسفانه بعد از انقلاب  یکی از رؤسای آموزش و پروش (غیربومی) نادانسته نام این آموزشگاه را تغییر داد! امید است مسؤلان متعهد آموزش و پرورش  املش یکی از آموزشگاه های سطح شهر را به نام این بزرگ مرد تاریخ معاصر گیلان نامگذاری نمایند.

آیت الله العظمی میرزا حبیب اله املشی (  معروف به میرزای رشتی )

معظم له به سال ۱۳۲۴ ه.ق در شهر مذهبی املش به دنیا آمد. پدرش محمدعلی خان صوفی از ملاکان و صالحان اهل باطن بود و قبل و بعد از ولادت فرزندش رؤیا های صادقانه ای دید که همگی حکایت از درخشان بودن آینده این طفل داشت . لذا توجه خاصی به تربیت و تعلیم این فرزند مبذول داشت . وی دروس مقدماتی را در مدرسه علوم دینی لاهیجان شروع و در سن ۱۸ سالگی به قزوین رفت و به درس مرحوم شیخ عبدالکریم ایروانی (قزوینی) حاظر شد. در سن ۲۵ سالگی موفق به اخذ اجازه از وی گردید.سپس با اهل و عیال خود برای تکمیل مدارج علمی به نجف اشرف مشرف شد و سه سال از درس مرحوم صاحب جواهر بهره برد تا اینکه روزی در اثنای درس اشکالی به ذهنش رسید، بر استاد عرضه داشت ولی جواب قانع کننده ای نشنید ، بعضی طلاب او را راهنمائی به سوی شیخ انصاری نمودند. شیخ در جواب شبهه میرزای حبیب الله صوفی ، فرقی بین حکومت و ورود گذاشت که در آن زمان اصطلاح جدیدی در علم اصول بود و مرحوم شیخ فرمودند: رفع کامل این اشکال مستلزم لااقل دو ماه شرکت در درس است . مرحوم میرزا حبیب الله از قدرت علمی مرحوم شیخ انصاری مبهوت شد. لذا با اینکه قصد عزیمت به ایران را داشت مع ذالک در درس مرحوم شیخ انصاری حاضر شد و او را دریای بیکرانی یافت که به قعرش نتوان رسید. لذا مصمم بر اقامت در نجف شد و حدود ۷ سال از محضر مرحوم شیخ بهره برد. او یکی از شاگردان مبرز شیخ بود  و می فرمود:” از وقتی به درس مرحوم شیخ مرتضی انصاری  رفتم بحثی از ابحاث مرحوم شیخ از من فوت نشد تا روزی که مرحوم شیخ از دنیا رحلت نمود.”

پس از مرحوم شیخ انصاری کرسی تدریس حوزه علمیه نجف به وی منتقل گردید.در حلقه درس وی شاگردان زیادی از علماء و فضلاء و مجتهدین حاضر می شدند و شاگردان بسیاری از درس وی به مقام اجتهاد نائل آمدند. پس از مرحوم شیخ ، بزرگان از علماء و پیر مردان از فقهاء مرجعیت میرزا حبیب الله صوفی املشی را پذیرفتند ولی ایشان از مرجعیت و زعامت اعراض می نمود و از قبول وجوهات خودداری می نمود و در اعطاء اجازه و اجتهاد ومسائل فقهی سخت محتاط بود. مرحوم میرزاحبیب الله املشی از مراجع تقلید درجه اول شیعه بود و او را بر معاصرانش مانند آیت اله میرزا حسن شیرازی و آیت اله میرزا محمدحسن کوه کمری ترجیح می دادن.

شاگردان معظم له شاگردان

شاگردان مرحوم میرزا حبیب الله املشی فراوانند از جمله اند: ۱- شیخ عبدالله دیوشلی (مازندرانی) که از شاگردان مبرز آن مرحوم بود و طبق وصیت وی بر جنازه اش نماز خواند.۲- مرحوم سید حسن صدر مولف کتاب تأسیس الشیعه ۳- سید عبدالمجید لاهیجی ۴- ملا غلامرضا قمی ۵- میرزا ابوالقاسم کاشانی (امام جمعه تهران)۶- شیخ حسین لاکانی ۷- سید ابوالقاسم اشکوری

تألیفات معظم له

۱- کتابالاجاره ۲- بدایع الفکار در اصول فقه ۳- الامامه ۴- کتاب قضا و شهادت ۵- حاشیه ای بر مکاسب مرحوم شیخ مرتضی انصاری ۶- رساله ای در بحث مشتق۷- کتاب صلوه المسافر۸-   حاشیه ای برتفسیر جلالین ۹- رساله ای در تعادل تراجیح ۱۰- کاشف الضلام فی علم الکلام ۱۱- شرح شرایع ۱۲- کتاب التجاره

اولاد معظم له

وی دارای سه فرزند ذکور بود که هر سه از علمای عصر خود بودند.

۱- شیخ محمداملشی (رشتی) پدر شیخ عمادالدین علمی غروی از مراجع بزرگ تهران ( متوفی سال ۱۳۱۶ ه.ق)

۲- شیخ اسماعیل صوفی املشی ، شاگرد و دامادآخوند خراسانی صاحب کتاب کفایه و از یاران آیت اله مدرس ، ایشان وکیل اولین دوره مجلس شورایملی از حوزه انتخابیه لاهیجان بودند(متوفی ۱۳۴۳ه.ق)

۳- شیخ اسحق املشی( معروف به آیت اله گیلانی )، معظم له داماد آیت اله دیوشلی (مازندرانی)، سالها مدیر و مدرس مدرسه سپهسالار تهران بودند. فرزندش مهندی شمس الدین علمی غروی ، نماینده دوره هفدهم مجلس شورای ملی از حوزه انتخابیه لاهیجان(متوفی ۱۳۵۷ه.ق)

مرحوم میرزا حبیب الله املشی ( رشتی”) در صبح روز پنجشنبه ۱۴ جمادی الثانی سال ۱۳۱۲ه.ق ، در نجف اشرف دیده از جهان فروبست و در شبستانی جنب باب ساعت از صحن مقدس حضرت مولی الموحدین علی بن ابی طالب (ع) مدفون گردید.

 

لینک کوتاه : https://rankoohnews.ir/?p=7952

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.