19:08

1403/03/07

قلعه گرماور/ دکتر ولی جهانی

این قلعه در فاصله 1000متری ضلع غربی روستای گرماور در 58 کبلو متری شهرستان سیاهکل بر فراز کوهی بلند و صخره ای قرار دارد . فاصله این قلعه تا روستا که خود بر روی بقایای آثار دوره ساسانی بنا شده و در شمال شرق قرار گرفته، ۳ کیلومتر می باشد.

 

 

اختصاصی صبح رانکوه- دکتر ولی جهانی: روستای گرماور در میان دره نسبتا تنگی واقع گشته که در زمین لرزه سال ۶۹ کل روستا ویران شد . آب و هوای آن در زمستان ها سرد و نیمه خشک و در تابستان گرم می باشد.محدوده این روستا فاقد پوشش گیاهی و جنگلی است رودخانه چاکرود در جنوب روستا جاری است و از مهمترین آثار فرهنگی- تاریخی، قلعه و برج گرماور می باشد. کوه گرماور با توجه به موقعیت سوق الجیشی مکان مناسبی جهت نظارت بر دشتهای اطراف می باشد و سطح کوه مملو از قطعات سفالینه های پیش از اسلام و به ویژه دوره اسلامی است، به ترتیب سفالینه های قرمز رنگ، نخودی رنگ و سفالهای لعابدار آبی رنگ و سبز رنگ و به ندرت هفت رنگ دوره اسلامی در سطح تپه پراکنده و قابل رویت می باشد. از بنای اصلی قلعه فقط برج دیدبانی آن برجای مانده و در قسمت غربی برج آثاری از پی ساختمان قابل رویت است و در برخی نقاط در مقاطع ایجاد شده آثار خشت های قرمز رنگ حاکی از وجود بنایی در ادوار گذشته به چشم می خورد و قسمت تحتانی برج از قطعات سنگ تراش داده شده با ملاط گل و یا آهک احداث شده و در بخش فوقانی آن نیز از خشت خام استفاده شده است.این قلعه را به قرن سوم و چهارم هجری نسبت داده اند ولی جهت دستیابی به تاریخ دقیق احداث بنا نیاز به کاوشهای باستان شناسی و حفاری دارد که هنوز در این منطقه صورت نگرفته است.

 

قلعه-گرماور3

گرماور روستایی شگفت انگیز در کوهستان های شرق گیلان

این روستا در موقعیت 36 درجه و 51 دقیقه و 20 ثانیه عرض شمالی و 50 درجه و 01 دقیقه و 36 ثانیه طول شرقی و در ارتفاع 1200 متری نسبت به سطح دریاهای آزاد واقع شده است. علت نامگذاری این روستا به گرماور را داشتن آب و هوای معتدل و خوب حتی در فصل زمستان می دانند و این هم به دلیل قرارگیری در داخل دره است.

اهالی این روستا عموما کشاورز و دامپرور هستند. درختان فندق و گردو زیادی در این روستا وجود دارد

دکتر نگهبان در کتاب پنجاه سال باستان شناسی ایران می نویسد: فاصله ی غیاث آباد تا دهکده گرم آور حدود نیم ساعت پیاده روی بود. از دهکده های گرماور بالا و پایین و برج آن دیدن نموده و مقداری سفال مربوط به دوران اسلامی از روی زمین جمع آوری شد( نگهبان، 1385، 158).

 

قلعه-گرماور4

 

 

بافت قدیم روستای گرماور( جیر محله قدیم)

روستای قدیم گرماور در دره نسبتا تنگی واقع شده است. خانه های این روستا بر اثر زلزله سال 1369 ویران گشته و مردمان این روستا، به قسمت های شرقی روستای قدیم در جنوب قلعه گرماورمهاجرت نمودنددر قسمت شمال شرق بافت قدیمی که به جیر محله معروف بوده کوهی بلند قرار دارد که در نزد افراد محلی به دهان شیر معروف است و در بالای آن کوه آب انباری موجود است. دکتر نگهبان در کتاب پنجاه سال باستان شناسی ایران در این مورد می نویسد: ” سپس برای دیدن صخره سنگی عظیمی که در نزدیکی دهکده گرم آور پایین قرار گرفته و شبیه به سر انسان بود و در بالای تپه ای قرار داشت، رفتیم. این تخته سنگ یکپارچه عظمت خاصی داشته و شبیه به ابوالهول های مصری بود و صعود به بالای آن خالی از خطر نبود. پس از صعود به قله این تخته سنگ مشاهده گردید که در بالای آن گودالی شبیه به قبر وجود دارد و در دل سنگ کنده شده است.آقایان کامبخش، ایمانی و آرام شروع به حفاری در داخل این قبر نمودند. البته داخل قبر قبلا مضطرب شده بود. پس از مقداری خاکبرداری تکه سفال های دوران اسلامی به همراه سفال های بدون نقش قدیمتر آشکار گردید. روز بعد برای ادامه حفاری در قبری که در بالای صخره عظیم نزدیک دهکده گرم آور پایین قرار داشت، رفتیم. حفاری به کف قبر رسید. در طی این حفاری تکه سفال ها، قطعات شکسته خنجر یا سر نیزه فلزی پوشیده از زنگار به دست آمد( نگهبان، 1385، 159). خانه های قدیم درست در پای آن کوه ساخته شده اند. از خانه های قدیمی، فقط آثاری از دیوار چینی باقی مانده است که دیوارها با سنگ و ملاط کاهگل و در مواردی زگالی ساخته شده اند و سقف ها هم به صورت مسطح با چوب ساخته شده بودند که همه سقف ها به جز یک مورد از بین رفته اند شاید سقف ها را مانند خانه های منطقه ماسوله به صورت مسطح می ساختند و روی آن را با کاهگل می پوشاندند. کمااینکه از صحبت های ریش سفیدان این محل اینگونه برداشت می شود که خانه ها به صورت طبقاتی روی هم بوده و سقف خانه پایینی به عنوان حیاط خانه بالایی محسوب می شد.

 

قلعه-گرماور-2

 

پناهگاه صخره ای گرماور

این پناهگاه در لفظ محلی به تله لوک معروف است ( لوک یا لیک به معنای سوراخ و حفره و تله به معنای سنگ به کار می رود.)؛ این پناهگاه در روستای گرماور، تقریبا در زیر کوه صخره ای قرار گرفته و بر بالای آن برج گرماور است. در فاصله 8 متری هم سطح با جاده خاکی قرار گرفته است. کف پناهگاه احتمالا صخره ای است و بستر صخره ای در کف انتهایی و دیواره های کناری پناهگاه بوضوح به چشم می خورد. آثاری از قبیل سفال و استخوان در کف و اطراف پناهگاه دیده نشد. قسمت داخلی پناهگاه تا چند سال پیش به عنوان محل ذخیره کاه و علوفه اهالی روستا بوده است ولی امروزه بلااستفاده و خالی است. فضای داخلی پناهگاه دارای روشنایی خوبی است و به دلیل قرارگیری در کنار رودخانه مکان مناسب برای اسکان انسان بوده. در حال حاضر کل این مجموعه در اختیار اهالی روستای گرماور بوده است

قلعه گرماور

قلعه گرماور بر فراز کوهی بلند و صخره ای، درقسمت شمالی روستای جدید گرماور قرار دارد. در فاصله ی 1 کیلومتری سمت شمالی این قلعه، روستاهای قیس آ باد یا قیاس آباد، مربو، لر رود و شیه قرار دارند. روستای قدیم گرماور در شرق قلعه و در میان دره نسبتا تنگی واقع شده است. این روستا به علت زلزله سال 1369 شمسی ویران گشته است.

کوه گرماور از موقعیتی سوق الجیشی برخوردار بوده و محل مناسبی برای نظارت بر راه ها و دشت های اطراف می باشد( همرنگ، 1393، 407). مسیر دسترسی به قلعه سنگلاخی و تقریبا مشکل و شیب منتهی به فراز قلعه بین 50 تا 60 درجه است.

از بنای اصلی قلعه فقط برج دیده بانی و مخازن ذخیره آب آن باقی مانده است. در قسمت غربی برج آثاری از پی ساختمانی ویران شده و مستور از خاک دیده می شود. در چند محل به علت حفاری حیوانات به بقایای خشت قرمز رنگ در زیر لایه های سطحی خاک برخورد شد که وجود بنایی در کنار برج را تایید می نماید.

 

قلعه-گرماور14

 

در روی سطح قلعه و دامنه منتهی به قله، انواع سفال قرمز و نخودی رنگ و سفال لعابدار با لعاب آبی و سبز و نیز شیشه قابل رویت است. سفال ها مربوط به دوران تاریخی و اسلامی است.

برج گرماور در موقعیت 36 درجه و 51 دقیقه و 70 ثانیه عرض شمالی و 050 درجه و 01 دقیقه و 72 ثانیه طول شرقی قرار گرفته است.

این برج در قسمت غربی نسبت به قلعه و به صورت مخروطی ساخته شده است. قطر داخلی برج 340 سانتی متر است که در قسمت بالایی آن کمتر می شود و این قاعده در قسمت بیرونی برج نیز رعایت می شود.در قسمت تحتانی برج از سنگ با ملات گل و آهک و در بخش فوقانی آن از خشت خام با ملات کاهگل به ابعاد 4ₓ 22ₓ22 سانتی متر استفاده شده است. از گاهگل برای اندود قسمت های داخلی و خارجی برج استفاده شده است. دیواره جنوبی برج در قسمت بیرونی مرتفع تر و ارتفاع چیدمان سنگی در این قسمت 280 سانتی متر و در بدنه شمالی برج ارتفاع چیدمان سنگی کمتر و در حدود 100 متر است؛ که این بخاطر قرارگیری بر بستر صخره ای و با توجه به شیب کوه است.

قلعه-گرماو9

 

ارتفاع برج در حدود 8 متر و در ورودی بنا در قسمت غربی قرار گرفته است. در قسمت داخلی برج 14 حفره به عمق 90 سانتی متر و به اضلاع 35ₓ30 سانتی متر که در ارتفاع 150 سانتی متری ازقسمت سنگی برج و به فواصل 20 الی 35 سانتی متری قرار گرفته و با توجه به آثار تیرهای چوبی باقیمانده در داخل بعضی از آنها می توان به این نتیجه رسید که برج دارای یک طبقه فوقانی بوده است.

مجموعه آب انبارهای( منبع ذخیره آب) قلعه گرماور

بر روی تپه قلعه گرماور، چهار آب انبار در فواصل مختلف از هم وجود دارد. این قلعه بر فراز کوه بلند و درقسمت شمالی روستای جدید گرماور است. می شود. همه این مخازن آب، به شکل مکعب- مستطیل در داخل بستر سنگی کنده شده اند. به نظر می رسد که کف آنها هم صخره ای باشد. داخل این مخازن با خار و خاشاک و خرده سنگ پر شده و عمق دقیق این مخازن مشخص نمی باشد.

قلعه-گرماور7 قلعه-گرماور6 قلعه-گرماو8

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *