• امروز : یکشنبه - ۱۷ اسفند - ۱۳۹۹
  • برابر با : 24 - رجب - 1442
  • برابر با : Sunday - 7 March - 2021
1

ساماندهی میدان میرزا کوچک خان املش

  • کد خبر : 38799
  • ۱۵ تیر ۱۳۹۵ - ۱۱:۰۳
ساماندهی میدان میرزا کوچک خان املش

بافتها و ساختارهای تاریخی جزئی از پیکره شهر هستند که سازمان فضایی-کالبدی آنها تحت تأثیر شرایط اقلیمی و جغرافیایی، به مرور زمان شکل گرفته و تکامل یافته است. تلفیق عناصر مختلف با یکدیگر سبب به وجود آوردن فضاهای شهری باارزشی شده که جایگزین ناشدنیاند.    پایگاه اطلاع رسانی صبح رانکوه / طاهره تراضی: مقدمه: بافتها […]

بافتها و ساختارهای تاریخی جزئی از پیکره شهر هستند که سازمان فضایی-کالبدی آنها تحت تأثیر شرایط اقلیمی و جغرافیایی، به مرور زمان شکل گرفته و تکامل یافته است. تلفیق عناصر مختلف با یکدیگر سبب به وجود آوردن فضاهای شهری باارزشی شده که جایگزین ناشدنیاند.

 

 پایگاه اطلاع رسانی صبح رانکوه / طاهره تراضی:

مقدمه:

بافتها و ساختارهای تاریخی جزئی از پیکره شهر هستند که سازمان فضایی-کالبدی آنها تحت تأثیر شرایط اقلیمی و جغرافیایی، به مرور زمان شکل گرفته و تکامل یافته است. تلفیق عناصر مختلف با یکدیگر سبب به وجود آوردن فضاهای شهری باارزشی شده که جایگزین ناشدنیاند.این عناصر خوانایی و تصویر ذهنی از شهر را تقویت کرده و سبب تمایز و هویتبخشی به آن میشوند. استقرار خاندان صوفی در شهر املش موجب شکلگیری ابنیه مسکونی، میدان، مدرسه، حمام، بازار و پل شده است. لذا در عصر حاضر باید با درنظرگرفتن نیازها و کمبودهای موجود در منطقه، توجه به پتانسیلهای طبیعی – فرهنگی و تاریخی در جوار نگاه به ارزشهای معماری بافت تاریخی، و فرهنگ و سنت مردمان بومی؛ راهکارها و طرحهایی برای ساماندهی میدان و سایر ابنیه و شریانهای اطراف نمود.

  1. ساماندهی

ساماندهی واژهای کلی است و مجموعه اقداماتی را دربر میگیرد که به منظور ایجاد تعادل میان توانهای بالقوه و بالفعل یک بافت صورت میگیرد. بدین مفهوم که بتوان با اعمال این اقدامات، شرایط نابسامان را به سامان تبدیل نمود. در یک بافت، نسبت به نوع آن، طیف گستردهای از مداخلات در جهت ساماندهی میتواند صورت گیرد. این اقدامات بطور کلی شامل بهسازی، نوسازی و بازسازی میباشند. با توجه به اینکه نحوه ارتباط بین عناصر یک فضا و کلیت موجود در آن سازماندهی فضایی را ایجاد میکند، لذا جایگاه عناصر سازنده هرفضا، سازماندهی خاص خود را موجب میشود که در کل به صورت سازماندهی خطی، شعاعی و مجموعهای مطرح میشوند. در بافت تاریخی املش ما با سازماندهی شعاعی و مجموعهای مواجه هستیم بطوریکه یک عنصر مرکزی به شکل میدان در مرکزیت قرار گرفته و سبب ایجاد ایجاد شعاعهایی در اطراف میشود که به دنبال آن هستههای سکونتی شکل گرفتهاند و ارتباط عناصر با یکدیگر به گونهای است که باعث ایجاد یک مجموعه بهم پیوسته و یک کل شده است و تمامی آنها با هم کارکرد یکدست، هماهنگ و تکمیلکننده دارند.

 

  1. میدان در گذر زمان

میدان میرزاکوچکخان به نوعی در مرکز محله قراردارد و هسته اولیه بافت تاریخی در اطراف میدان شکل گرفته و خود به مثابه ایستگاه تنفسی بافت میباشد. اصیلترین خانههای ایل صوفی در اطراف این میدان ساخته شدهاند. بررسی شواهد حاکی از این است که در آغاز شکلگیری بافت؛ خانهباغهای بزرگی در اطراف این میدان شکل میگیرند که همگی دارای عمارت سردری بودهاند که رو به سمت میدان داشتند و در پس آنها حیاط و عمارت مسکونی که اندرونسرا نامیده میشد؛ قرار داشتند. تنها سندی که از گذشته میدان در اختیار ما قرار دارد عکس هوایی سال ۱۳۴۳ و صحبتهای افراد سالخورده میباشد. مطابق عکس هوایی مذکور، با بررسی سایههایی که در عکس میبینیم، دورتادور میدان توسط یک دیوار آجری محصور شده بود و چهار ورودی در چهارضلع آن وجود داشت که در دوطرف آنها ستونهای آجری قرار داشته و توسط دری چوبی بسته میشدند(تصاویر شماره ۱و۲).

 

 

تصویر 1

تصویر2

 

در جدول زیر به بررسی موقعیت میدان در ادوار مختلف میپردازیم:

موقعیت میدان در زمانهای مختلف
ویژگی مورد بررسی دوران صفوی(از ابتدا تا سال ۱۰۰۴ه.ق) از سال ۱۰۰۴ه.ق تا ابتدای دوران قاجار قاجار پهلوی دوران معاصر
کاربری علفچر ساخت عمارتهای سردری در اطراف آن مرکز اصلی بافت مرکز اصلی بافت پارک عمومی
مالکیت عمومی اختصاصی ایل صوفی اختصاصی ایل صوفی اختصاصی ایل صوفی عمومی و با شهرداری

 

  1. راهکارهایی در جهت طرح ساماندهی میدان

در طرح ساماندهی میدان باید این نکته را در نظر داشته باشیم که با یک میدان ساده مواجه نیستیم که بعدها بتوانیم اقدامات نادرست گذشته را براحتی حذف کنیم. در واقع با یک میدان شهری روبرو هستیم که هسته اولیه شهر را شکل داده است. لذا در ارائه طرحهای ساماندهی باید به مواردی چون مرکزیت میدان، نقش میدان در گذشته و خاطرات جمعی مردم منطقه، پتانسیلهای موجود در اطراف آن و مجاورت بناهای تاریخی ارزشمند با آن؛ توجه نمود.

از طرفی برای رسیدن به احساس رضایت جمعی توسط مردم، مالکین و مسئولین و همچنین بازگرداندن هویت تاریخی شهر لازم است ابتدا اسم پارک حذف شده و همان اسم میدان با کاربری صحیح شکل بگیرد و اقدامات نادرست گذشته را حذف کنیم(مانند حذف سرویس بهداشتی که به جای تنها نشانه میدان= درخت تادانه احداث شد). همچنین توجه به نظرات مردم بومی در بافت و کل شهر به صورت پرسشنامه ونظرسنجی عمومی، جدارهسازی واحدهای تجاری اطراف میدان، رعایت خط آسمان در ساختوسازهای جدید، حفظ جداره ارزشمند بناهای اطراف میدان و… باید در راستای کار مسئولین ذیربط قرار گیرد.

 

منابع:

  1. حبیبی، محسن، ازشارتاشهر، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوازدهم، ۱۳۹۱٫
  2. حبیبی، سیدمحسن و مقصودی، ملیحه، مرمت شهری، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم، ۱۳۸۸٫
  3. حناچی، پیروز و پورسراجیان، محمود، احیای بافت شهری تاریخی(بارویکرد مشارکت)، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، ۱۳۹۳٫
  4. حناچی، پیروز و دیگران، بررسی تطبیقی تجارب مرمت شهری در ایران وجهان، انتشارات سبحان نور، تهران، ۱۳۸۶٫
  5. حناچی، پیروز، مرمت شهری در بافتهای تاریخی ایران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۹۱٫
  6. عرفانی، گوران و دیگران، ساماندهی از واژه تا عمل، نشریه باغنظر، سال هفتم، شماره سیزده، بهر ۱۳۸۹٫

 

منبع: فصلنامه آوای املش

لینک کوتاه : https://rankoohnews.ir/?p=38799

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.