• امروز : جمعه - ۲۴ مرداد - ۱۳۹۹
  • برابر با : 25 - ذو الحجة - 1441
  • برابر با : Friday - 14 August - 2020
1
مرتضی یوسف زاده

میل امام

  • کد خبر : 89548
  • ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۸:۳۴
میل امام
میل عبارت است ازبنایی منفرد ومشخص که درمسیر راهها ساخته میشده وهدف ازساخت آن، راهنما ونشانه بودن برای رهگزران جهت انتخاب مسیر اصلی بوده است. اززمانهای قدیم درمسیرراهایی که کمتر از کنار آبادیها میگذشتند ودرمناطق جغرافیایی باتیپولوژی یکنواخت  توسط حکومتها، خیرین ومردم...میل های راهنما ساخته می شدند. میلها عموما باپلانی مدورساخته شده و درجانمایی مکان ساخت آنها حداکثردقت را درانتخاب مکانی که حوزه دید وسیعی داشته باشد لحاظ میگردید.

رانکوه نیوز / مرتضی یوسف زاده : بنایی که باپلان مدور و بااستفاده از سنگ لاشه کوهی درفاصله حدودیک کیلومتری شمال شرقی روستای امام ازتوابع دهستان سمام بخش رانکوه شهرستان املش ساخته شده از همین نوع است. برخلاف نوشته ها وگفته ها این بنا یک میل وصرفا با کاربری راهنمای مسافران است. وآتشکده ساسانی یا برج وقلعه نیست که بعضا درمعرفی این اثرتوسط عامه ذکر میشود وهرکدام از تعاریف و عناوین فوق مقولهای جدا درمعماری وکاربری محسوب شده که به اختصار گفته می شود. برج عبارت است از مکانی که درگرداگرد واطراف دروازههای قلعه ویاهر بنای دیگری که با ارتفاع بیشتری نسبت به دیوار آن بنا (دردوره تاریخی عموما باپلان مدور ) و بعضا بصورت کنگره دارجهت استقرار سربازان برای دفاع ساخته میشد؛ اطلاق میگردد. آتشکدههای ساسانی نیز بامعماری متفاوتری نسبت به برج ومیل ساخته میشدند وتعریف کلی آن عبارت از بنای چهارتاقی که ازهرطرف باز وگنبدی به عنوان پوشش داشته باشد. بنابراین تعاریف؛ نباید “میل امام” را آتشکده ساسانی یابرج امام بنامیم. میلهای راهنما در گذشته در کنار شاهراههای کاروانرو ساخته میشدند. وتعدادشان بیشترازاین بود که امروزه وجوددارد. در گذشته کاروانها را فردی به عنوان راهنما وبلدچی باتوجه به نشانه ها ومکانهای بین راهی هدایت می کردو درمسیر راه ازعوارض طبیعی شاخص مثل آبشارها، صخرههای بزرگ، درختان کهنسال وهمچنین میلهای راهنما کمک میگرفت.

با نظر به اینکه شهرتیمجان ازقرنهای ۷و۸ هجری قمری بعنوان مرکز سیاسی وتجاری شرق گیلان بوده و ارتباط این شهر با دیلمان وقزوین (مرکزایران)ازاین مسیر یعنی ازارتفاعات بالای روستای امام میگذشت وجودمیل راهنمای امام توجیه پذیرمینماید. با انتخاب قزوین بعنوان پایتخت صفوی و رونق تجاری در شهر تیمجان که حتی جهت سهولت درتجارت مجوز ضرب سکه نقره رادراین دوره (صفوی)دریافت مینمایدو همچنین ارتباط تجاری دیگرشهرهای ساحلی دریای خزر ازطریق گیلان باقزوین، اهمیت راههای  ارتباطی این منطقه دوچندان می شود .

درجانمایی این میل حداکثر دقت وتیزبینی صورت گرفته که ازدورترین نقاط قابل دید باشد. بناباسنگ لاشه وباملاط گچ کوهی باپلانی مدورساخته شده است ارتفاع کنونی آن دربلندترین نقطه چیزی کمتراز هفت متر است.که (باتوجه به ریزش آواری سنگهای اطراف)درگذشته میباید بیشترازاین بوده باشد. قطر دیواره میل از ۱۲۰تا ۱۴۰سانتی متر متغیراست. قطر داخلی حدود۱۶۰سانتیمتر است. جای تیرکهای دیواره داخلی بنا مکانی برای نسب داربست جهت ایستادن معماران برای ساخت ارتفاع بیشترمیل بوده و مکانی برای استقرار افرادجهت نگهبانی نمی باشد. دیواره بیرونی میل باگچ وآهک پوشش داده شده بود که براثر مرورزمان ووزش بادهای شدید باعث ازبین رفتن این نما وحتی ملاط بین رجچینی سنگها شده که امروزه تهدید وآسیب جدی برای تخریب این اثر به حساب آمده و وضعیت استحفاظی بنا را نامطلوب کرده است که نیاز به مرمت اصولی وفنی را ضروری مینماید.

این بنا بسیار ارزشمند ودرنوع خود شاخص است،که درشرق گیلان تنها میل باقی مانده میباشد. وجود آن معرف اهمیت استراتژیک گذشته منطقه درتجارت، سیاست وحتی امنیت میباشد.گمانه زنیها درباره قدمت دقیق میل بدون کارهای آزمایشگاهی ومطالعات باستانشناختی کمی دشوار است اماازطریق سایر مولفههای موجود گمانه زنیهای نسبی رامیتوان جهت تعیین قدمت انجام داد.که به بعضی از موارد پرداخته خواهد شد. ازلحاظ تاریخی درهیچ یک ازمتون گذشته نامی از این اثر برده نشده که قدمت آن مشخص باشد.

باتوجه به شرایط اقلیمی ومحیطی گیلان کمتربنایی ازگذشته دورباقی مانده وبه این عامل عواملی مثل جنگهای مداوم، آشوبهاکه باعث تخریب قلعهها، بناهای عامالمنفعه، شهرها و… بصورت عمد و ازروی تخاصم وهمچنین تخریب بناهای قدیمی واستفاده از مصالح آن برای ساخت بنای جدیدکه سبب ازبین رفتن آثار قدیمیتر میگردیدراباید افزود. باتوجه به توسعه تجاری سیاسی تیمجان وقزوین دردوره تیموری(کیایی در گیلان)وهمچنین دستور شاه عباس اول صفوی جهت توسعه وتوجه به راههای ارتباطی ساخت کاروانسراها، پلها، میلها واحداث راههای جدید وسنگفرش کردن راهها درایران وتوجه ویژه شاه مذکور  به توسعه و زیرساخت راههای گیلان،که منجر به ساخت چندین کاروانسرا،پل وراههای سنگ فرش درجلگه و کوهستان گردید؛ نباید قدمت این بنا به مدتی بیش ازاین دودوره (تیموری تا صفوی)باشد. بابررسی نوع گونهشناسی دورهای، مقا

یسه وشیوه تکنیک ساخت اثرنیز همین زمانها (احتمالا دوره صفوی)رامیتوان عنوان کرد.

اهمیت وارزش این اثر بیشترازقدمت تاریخی، خود بنا است که بعنوان یک بنای شاخص دربین تمام آثار منطقه خود نمایی می کند ودرمعرفی سایرجاذبه های تاریخی منطقه، نقش مکمل را ایفا می نماید. واین مهم وظیفه فردفردمارادرکمک به حفظ،مرمت ومعرفی آن دوچندان می کند.

منابع:

  1. مرعشی،ظهیرالدین،۱۳۶۴،تاریخ گیلان ودیلمستان،تصحیح منوچهرستوده،چاپ دوم،تهران،نشر موسسه اطلاعات

۲٫کیانی،یوسف،۱۳۸۷،تاریخ هنرمعماری ایران دوره اسلامی ،تهران، انتشارات سمت.

  1. تالبوت رایس،دیوید، ۱۳۹۰، هنراسلامی،ترجمه ماه ملک بهار، انتشارات علمی- فرهنگی
  2. پرایس، کریستین، ۱۳۸۹، تاریخ هنراسلامی، ترجمه مسعود رجب نیا، انتشارات امیرکبیر
  3. ستوده،منوچهر، ۱۳۵۱، از آستارا تا استرآباد،جلد۲، انتشارات انجمن آثارملی

گرد آوری – مرتضی یوسف زاده کارشناس ارشد باستان شناس کارمند اداره میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی املش

 

لینک کوتاه : https://rankoohnews.ir/?p=89548

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.