در زمان که دگرگونی وضعف خاندان ناصروند بود گروهی ازسادات ورنجبران روستایی به رهبری"سید امیر کیا "از روستای ملاط(حومه لنگرود) به سال 761 ه ق  اقدام به خیزش وقیام کردند.وبه ستیز با لشکر ناصروند پرداختند.دراین ستیز  سادات شکست خورده وامیر کیا به "رستمدار"گریخت.ودرسال 763 دوسال بعد از قیام درآن دیار درگذشت.

رانکوه نیوز/ مرتضی یوسف زاده: پس از او فرزندش سیدعلی کیا رهبری قیام رادردست گرفت هرچند که توان مقابله نداشت دل به کمک سادات مرعشی مازندارن بسته وراهی آن سرزمین شد.درمیان همراهان او افرادی مثل”سالوک مردآویج،محمد تاج الدین برفجانی،تالش دیلمانی ،کاووس، خدادادوبدی،هندوبابا،دانی کوچانی،پاشا کیاتجنی،اسماعیل داخلی و…برخی از ناخرسندان جمع شده بودند.

دراین زمان درتنکابن “سید رکابزنکیا”از بازماندگان”الموئید بالله”حکومت می کرد به پشتیبانی سید علی کیا برخواسته ودر شبیخونی که سید برسر نوپاشاآورد موفق گردید پدرش رادرروستای چهارده(حوالی املش)کشته واموالش راغارت نماید ومجددا به قلعه گرزمانسر وسپس مازندران برگردد.درچندین جنگ وگریز امیر نوپاشا شکست خورده ودرهوسم سوارکشتی شد وبه سمت شیروان رفت ودراین زمان سیدعلی کیا (۷۶۹ه ق)بررانکوه(هوسم)و لاهیجان (پایتخت گیلان شرقی)حاکم شد.)واین شروع حکومت نیمه مستقل محلی درشرق گیلان بود که بیش از دوقرن طول تداوم یافت.

 

 

درمجموع از فرزندان امیرکیا ملاطی ۱۲نفر برتخت نشستن وخان احمد دوم ،آخرین آنها توسط شاه عباس اول صفوی  به سال   ۱۰۰۰ه ق ،منقرض گردید.

سید مهدی کیا:اولین پادشاه کیایی رانکوه(هوسم)به شمار می آید او برادرسید علی کیا وفرزند سید امیر کیا است از سال ۷۶۹تا۷۹۱ه ق براین ناحیه حکم رانده است.جنگ اوبا ملاحده دیلمان وهزاراسپیان اشکوردرلوسن سبب تسخیر اشکور به دست کیائیان گردید.ودرجنگ دیگری اسیر وبه تبریز فرستاده شد.بعدهااز زندان آزاد وبه ملک حومتی خود برگشت.

۱-سیدامیرکیایمَلاطی، پسرحسن کیا،بنیانگذارحکومت خاندان کیاییان درگیلان. حکومت از (۷۶۳ـ۷۷۶) ق.

۲-سیدعلی کیاپسرامیرکیا،بیه پیش ۷۶۹ –۷۹۱

۳-سیدهادی کیاپسرامیرکیا،تنکابن،بیه پیش ۷۹۱ –۷۹۷

۴-سیدمحمدپسرسیدمهدی،رانکوه،بیه پیش ۷۹۷

۵-سیدحسین کیاپسرسیدعلی کیا،لاهیجان،بیه پیش ۷۹۷- ۷۹۸

۶-سیدرضایاسیدرضی کیاپسرسیدعلی کیا،لاهیجان ۷۹۸- ۸۲۹

۷-سیدحسین کیا،پسرسیدعلی کیا

۸-سیدناصرکیاپسرسیدمحمد،لاهیجان ۸۳۳

۹-سیدحسین کیانوه سیدعلی کیا،لاهیجان ۸۳۳

۱۰-ناصرکیاپسرسیدمحمد–دوردوم حکومت،لاهیجان ۸۳۳- ۸۵۰

۱۱-سیدمحمدپسرناصرکیا،بیه پیش ۸۵۱ –۸۳۳

۱۲-میرزاعلی کیاپسرسلطان محمد،بیه پیش ۸۸۳ –۹۰۹

۱۳-سلطان حسن پسرسلطان محمد،بیه پیش ۹۰۹ –۹۱۱

۱۴-سلطان احمداول فرزندسلطان حسن،بیه پیش ۹۱۱ –۹۴۰

۱۵-کارکیاعلی پسرسلطان احمد،بیه پیش ۹۴۰ –۹۴۱

۱۶-کارکیاسلطان حسن دوم پسرسلطان احمد،بیه پیش ۹۴۱ –۹۴۳

۱۷-خان احمدخان پسرکارکیاسلطان حسن،بیه پیش ۹۴۳ –۱۰۰۰[۱۶]

با استقرار وثبات حکومتی خاندان کیایی درگیلان ،اقدام به ساخت بناها وقصرها درمناطق جلگه وخوش آب وهوایی ییلاقی نمودند .یکی از این مکانها درارتفاعات شهرستان املش در روستای شهرسمام است. این مکان بعدها مدفن دوتن از مقدتر ترین فرمانروایان این سلسله یعنی سید محمد کیا ۸۵۱- ه ق ۸۸۳وفرزندش سید میرزا علی کیا ۸۸۳- ه ق ۹۰۹گردید که امروزه به سرتربت معروف گرشته است.بنای امروزی بقعه سرتربت به دستور سید میرزا علی کیا ساخته شده است.

منابع:

. ستوده،منوچهر، ۱۳۵۱، از آستارا تا استرآباد،جلد۲، انتشارات انجمن آثارملی

مرعشی،ظهیرالدین،۱۳۶۴،تاریخ گیلان ودیلمستان،تصحیح منوچهرستوده،چاپ دوم،تهران،نشر موسسه اطلاعات

————————-

گردآوری-مرتضی یوسف زاده-کارشناس ارشد باستان شناس ، کارمند میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی گیلان