چای شما

تاریخ انتشار : ۱ خرداد ۱۳۹۷ در ۵:۴۹ ب.ظ , کد خبر:   67677
قفل محکم بر یکی از عجایب هفتگانه گیلان، گنبد پیرمحله رودسر از افسانه تا واقعیت

در وصفش نوشته اند، یکی از عجایب هفتگانه گیلان است.  شکوه این گنبد آجری در روستای پیر محله ی رودسر پای شالیزارهای برنج، نشان از قدمت آن دارد. با اینکه این بنای میراثی سال ۱۳۵۶ در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شده است، اما بسته بودن دایمی درب این بنای میراثی بر گمنامی آن می افزاید.

 

 

به گزارش رانکوه نیوز، ناگفته پیداست که نامگذاری این روستا دقیقا بخاطر همین بنا بوده است. اگر چه از جاده فرعی رحیم آباد به سمت املش، ارتفاع ۹۵۵ متری گنبد پیداست، ولی قرار گیری این بنا در حیاط مدرسه روستا، مانع از دیدن بنا از نزدیک می شود.

داخل روستای پیرمحله، بعد از مسجد روستا، درخت آزاد تنومندی است که بسان «آقا دار» فولکوریک گیلان، سبز پوش شده است. همین یک درخت کافی است که ما را به یک بقعه و یا یک مکانی که در نزد اهالی قداست داشته، رهنمون شود. ۱۰گام از این درخت تا فضای مدرسه راهی نیست و بدیهی است فضای پیرامون گنبد پیرمحله، یک فضای معنوی در قرون گذشته بوده است.

برخی اهالی معتقدند قدمت این گنبد به دوره ساسانیان می رسد، به همین دلیل پیرامونش  افسانه هایی نیز نقل می کنند.

این بنای عظیم با گنبد دو لایه و هشت ضلعی و با یک ایوان کوچک، اگرچه فاقد تزیینات بسان گنبدهای معماری فلات ایران است، اما اتاقک های طرفینش، محراب میانی و از همه مهمتر سردابه ای که با چند پله به قعر زمین می رود، و پله کان مارپیچ ۱۸پله باریکی که بیننده را به بالای برج می برد، همگی  افسانه های پیرامون این گنبد را تشدید می کند.

یکی از اهالی روستای پیرمحله درباره این بنا می گوید: این گنبد مربوط به دوره ساسانی است و از قدیم می گفتند آتشکده بوده است. و سردابه زیر گنبد یک تونل زیرزمینی مخفی بوده است که هم به ساحل رودسر و هم به کوه های املش راه داشته و پیران محل نقل می کردند، زمانی که کارگران خشت های این گنبد را می ساختند و آجرهای بنا را می چیدند، از همین سردابه به سمت دریا رفته و دست های خود را می شستند.

بانوی دیگری از اهالی با اشاره به پله های سردابه زیر گنبد  می گوید: در گذشته پله ها بیشتر بود. ۱۲ پله به زیر زمین گنبد می رفت. ما بچه که بودیم زیر سردابه می رفتیم ولی قبری نمی دیدیم. اما اکنون چون بنا داخل حیاط مدرسه است، برای اینکه بچه ها دچار آسیب نشوند، سردابه را پر کرده اند.

بازدید نگارنده هرچند در روز تعطیل و با قفل بسته در مدرسه روبرو بود، اما  می توان از دیوار مدرسه به آن سو رفت، گنبد و اتاقکهای طرفین را از نزدیک دید، از پله های مارپیچ برج بالا رفت و شالیزارهای روستا را از بلندای سقف نگریست. سقف گنبدی و پله هایی که گیاهان زیادی بر روی آن رشد کرده است. ریشه عمیق گیاهانی که به ساروج و آهک فرو می رود، هر خشت پخته ای را هم سست و درهم شکننده می کند.

البته نگاهی به سردابه نشان می دهد که اکنون سلامت دانش آموزان بیشتر در خطر است زیرا سردابه مملو از زباله هایی است که دهانه سردابه را پر کرده است. سقف سردابه با یک پوشش سیمانی لوله ای فرم پوشیده شده و تنها یک دریچه به سمت پله ها نمایان است. با این وجود هنوز حیاط اطراف گنبد بسیار وسیع است و امکان آزادسازی یک بنای میراثی از سوی متولیان وجود دارد.

احمد رحمتی، عضو شورای پیرمحله نیز با اشاره به بسته بودن همیشگی درب این بنا می گوید: این بنا در اصل در حیاط دبستان فتح روستا قرار گرفته است و امکان بازدید عمومی از این بنا وجود ندارد.

وی می افزاید: بخش هایی از محوطه وسیع اطراف گنبد در گذر زمان تبدیل به مدرسه شده است. قبلا یک مدرسه چند کلاسه در ضلع جنوبی حیاط بود که اکنون متروکه شده و در ضلع دیگر یک مدرسه جدیدتر ساختند . همچنین پایگاه مقاومت بسیج روستا نیز درانتهای حیاط و ضلع شرقی است.

رحمتی با اشاره به بازدیدکنندگانی که با در بسته روبرو می شوند، ادامه می دهد: تاکنون چند بار فرماندار رودسر و مقام هایی از سازمان میراث فرهنگی آمده و وعده داده اند که این مکان را به یک بنای مورد بازدید تبدیل می کنند ولی هنوز اقدامی نشده است.

معاون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان می گوید: گنبد پیر محله رودسر از معدود بناهایی است که پرونده ثبتی آن در سال ۱۳۵۶ آماده و برای ثبت به تهران ارسال شده است.

ولی جهانی می افزاید: طبق نظر اساتید برجسته ای نظیر حاکمی و محمد کریم پیرنیا که پرونده ثبتی بنا را آماده کرده اند، در این بنا سنگ قبری مشاهده نشده است و قدمت این بنا را به پیش از صفویه و دوره کیاییان، حاکمان محلی شرق گیلان، نسبت داده اند.

این مقام مسئول یادآور می شود: خوشبختانه بنا از استحکام خوبی برخوردار است و عاری از رطوبت می باشد تنها رشد گیاهان و بویژه انجیر که در فضای گیلان شدید است، برای این بنای ثبتی نگرانی دارد.

جهانی افزود: گنبد پیرمحله یک اثر منحصر بفرد میراثی در گیلان است و در پنجم دی ماه ۱۳۵۶ و به شماره ۱۵۴۲ در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شده است.

معاون میراث فرهنگی گیلان به اقدامات مرمتی این سازمان اشاره نموده و بیان می دارد:  گنبد پیرمحله از محل اعتبارات سال ۱۳۹۵ مرمت شده است. خوشبختانه بنا از استحکام خوبی برخوردار است و خشت هایی که فروریخته بود، جایگزین شده است و گیاه زدایی و مرمت می باید ادامه یابد.

وی بیان می دارد: وجود مدرسه در حیاط این بنا، خود یک معضلی برای بازدیدکنندگان است و از آنجا که مالک اثر اوقافی است، می باید توافقات بین دستگاهی برای آزادسازی بنا صورت گیرد.

جهانی در پاسخ به این پرسش که چه اقداماتی برای آزادسازی بنا و بازدید عموم داشته اند،  تصریح کرد: طی بازدید صورت گرفته از سوی مقامات شهرستان، فرماندار رودسر نیز از واگذاری این بنا به بخش خصوصی استقبال کرده و امیدواریم بتوانیم به کمک بخش خصوصی این بنای میرای را احیا نماییم.

منبع: روزنامه همشهری

 

بنر-رانکوه-نیوز-ادامه-مطلب.

نظر دهید