چای شما

صبح رانکوه گزارش می دهد

تاریخ انتشار : ۲۷ بهمن ۱۳۹۳ در ۹:۳۳ ب.ظ , کد خبر:   16658
اومام روستای گالش و کلایی/ سکینه آزموده

در مورد روستای امام و ابعاد مختلف زندگی مردمش مطالب به صورت پراکنده فراوان است امام از جمله روستاهای شهرستان املش و شرق استان گیلان است که از اماکن و مناطق سیاحتی فراوانی برخوردار است.

 

صبح رانکوه: طبیعت دلپذیر آن در حقیقت مجموعه ای است از شاهکار ها و جلوه های بدیع و زیبا که از آمیزش کوهستان و مراتع سر سبز و رودخانه زیبایش. مجموعه بدیع و زیبای طبیعت این روستا تجسم یافته در شیارهای دستان پینه بسته مردان و زنان زحمتکش و چهره های شاداب و گونه های گل انداخته کوهستان نشین شان.

روستای امام با توجه به تاریخچه ای که دارد همواره در سطح استان زبانزد خاص و عام بوده است و با توجه به بافت مذهبی و سنتی که این روستا دارد همواره خانواده ها در صفا و خوشی زندگی کرده اند.روستای امام با توجه به سابقه و بافت سیاسی و اجتماعی خود از دیرباز دستخوش حاکمیت خوانین منطقه بوده که سابقه آن از زمان دولت قاجاریه تا سال ۱۳۵۷ می باشد.

ویژگی های انسانی روستای امام:

مردم امام ترکیبی از اقوام گیل و کرد هستند.ایل صوفی سیاه منصوری که از اوایل قرن یازدهم از شمال غربی کردستان ابتدا به قوچان و سپس به املش مهاجرت کردند و در نقاط مختلف شهرستان سکنی گزیدند که از جمله می توان به روستای امام اشاره کرد.

در روستای امام مردم کوه نشینند و به دو گروه دامدار و کوچنده به نام «گالش»و «کلایی» تقسیم                      می شوند.زبان مردم گیلکی و گالشی است.گویش گیلکی در محدوده خاص خود سرشار از لهجه ها بوده است از این رو گیلکی که مردم شهرستان املش سخن می گویند با گیلکی که مردم رشت و فومنات از لحاظ طرز ادای کلمات و بعضی ویژگی های دستوری و لغوی تفاوت دارد.با توجه به اینکه املش در کوهپایه و بن بست واقع شده بعضی از کلمات روسی،ترکی،و غیره نیز وارد زبان محلی شده است و در تلفظ روزمره به کار می رود و زبان رایج در روستای امام نیز مستثنی از این نمی باشد تنها فرق موجود این است که با تغییرات نسلی که صورت گرفته تلفظ کلمات به صورت پارسی در اصل زبان گیلکی –در مناطق شهری-بیشتر قابل مشاهده می باشد طوری که در مناطق روستایی هنوز تلفظ اصیل کلمات به کار می رود.

تیره دیگری از قوم گیل که در روستای امام و روستاهای ییلاقی دیگر املش زندگی می نمایند به نام گالشها هستند که ساکنان اصلی کوهستانهای شرق گیلان در مناطقی که جنگل ها پشت ،سبزه زارانش وسیع و آماده برای چرای دام هاست،می باشند.گالش ها همچون دیگر اهالی دارای مذهب شیعه بوده و گویش آنها گالشی است که شاخه ای از زبان گیلکی با این تفاوت که در گویش گالشی واژه های زیادی از مادها و پهلوی دست نخورده باقی مانده است و از این جهت پاک تر و سالم تر از گویش تالشی می باشد.گالش ها که بافت اجتماعی قومی خود را حفظ کرده اند از یک تقارب فرهنگی،زبانی و اجتماعی منسجمی برخوردارند.

0807201130051

آنان مردمانی سخت کوش ،ساده دل،صبور و قناعت پیشه هستند به طوری که یک خانواده ی گالش با یک سوم هزینه یک خانواده ی شهری (املشی)می تواند امرار و معاش نماید بدون اینکه اعتراضی از وضع موجود اقتصادی خود کرده باشد .

تخصص اصلی گالش ها در پرورش و نگهداری دام های اهلی از قبیل گاو،گوسفند، قاطر، الاغ ،بز و سگ گله است.

شهرت نیک گالش ها در امانت داری موجب گردیده است که هر ساله گله داران جلگه نشین چهار پایان اهلی خود را به آنان در مناطق کوهستانی بسپارند.گالش ها نیز در مقابل شرایط سنتی و شراکتی گله ها مشغول       می شوند .

واژه گالش ظاهراً به کسی اطلاق می شود که به گله داری مشغول باشد و از نظر لغوی گال از گالیدن به معنی دوری و کناره گیری هم دیده شده و گالش یعنی کناره گیر و دور گزین ،آنان که از جلگه به کوهستان پناه برده و سنت گله داری خود را کماکان محفوظ داشته اند .

گالش ها قومی هستند که تاریخ نویسان قدیم از آنها در جنوب دریای خزر به خصوص در شرق گیلان یاد کرده اند و از ساکنان اولیه گیلان می باشند که بر اثر حوادثی که در گذشته دور در حوالی دریای خزر روی داد به کوهستان رانده شده یا خود فرار کرده اند آنها مردمانی خوش اندام ،کمر باریک، درشت استخوان و سفید پوست با چشمانی سیاه یا قهوه ای روشن و نگاه کنجکاو و نافذ دارند.

زن و مرد امامی پر توان،سخت کوش و آماده برای انجام کارهای سنگین و پر حوصله هستند آنان بسیار مهربان و مهمان دوست و در روابط عاشقانه پایبند و وفادار هستند .

از نظر مذهب و آیین خدا پرستی ،امامی ها همچون سایر املشی ها و ایرانیان قبل از ظهور اسلام با آیین های اولیه مانند آیین میترایی آشنا بودند . یکتا پرستی و بینش موحدانه از دوران آغاز تمدن همواره روح قومیت و ملت مردم این سامان بوده است.

با ظهور اسلام و حضور علویان در نیمه قرن سوم(۲۵۰هجری)از سوی «داعی ناصر کبیر»مسلمان شدند.در سال ۵۹۰هنگامی که منطقه رانکوه به وسیله شاهرخ رستمدار تسلیم فداییان اسماعیلی گردید طریقه زندیه جانشین مذهب شیعه شد.اما ًخان احمد ً حاکم گیلان طریقه زندیه را رها کرد و شیعه دوازده امامی شد و از آن پس اهالی امام به تبعیت از سایر مردم گیلان شیعه جعفری اثنی عشری شدند.

طبقات اجتماعی در روستای امام :

این روستای تاریخی از اواخر دوره ی صفویه تا سال ۱۳۵۷ مرکز خوانین شهر املش بود و روستا به صورت ارباب رعیتی اداره می شد.بدین صورت که اربابان مباشرانی داشتند که پل ارتباطی ارباب و رعیت بودند.

اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و از بین رفتن حاکمیت اربابان روستا تا سال ۱۳۷۸ یعنی سال شروع به کار اولین دوره شوراهای شهر و روستا توسط کدخدا مدیریت می گردید.آخرین کدخدای محل ًآقای حسین آزموده ًبود که در سال ۱۳۹۰در سن ۸۷ سالگی در گذشت.

 

Scan1

حسین آزموده (کدخدا)

مشاغل رایج در روستا:

با توجه به این که روستای امام به عنوان یکی از روستاهای محروم املش به شمار می آید و معمولاًهمانند دیگر روستاهای منطقه کوهستانی و دارا بودن آب و هوا و نوع خاک به کشاورزی و دامداری متکی است و اقتصاد این منطقه بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است.

کشاورزی روستای امام

محصولات زراعی و باغی روستای امام به دلیل آن که این روستا در ارتفاعات املش قرار گرفته اقلیم کوهستانی دارد.محصولات باغی آن در سطح وسیع شامل گردو و فندق است که گردوی امام شهرتی ملی دارد و به تشخیص کارشناسان فن هم از نظر داروئی و هم غذایی در سطح کشور جز رتبه های اول می باشد.

روستای امام در امر تولید فندق نیز جزء قطب های املش می باشد به طوری که همت مردم زحمتکش بزرگترین تولید فندق املش می باشد. علاوه بر اینها در روستای امام انواع میوه ها نیز به عمل می آید که عبارتند از :آلبالو،گیلاس،به،سیب،زردآلو(قیصی) ،آلوچه در چندین گونه ،گلابی کوهی(خوج)،ازگیل(کنوس)،نوعی میوه شبیه خوج با نام محلی «اربو»گل کوم میوه ای شبیه آلو و درخت بید مشک می باشد.

مالک اصلی زمین های کشاورزی خود کشاورزان می باشند و تعدادی اندکی از افراد در زمین های اهالی که به علل مختلف در شهر زندگی می کنند کشت نموده و به ازاء قراردادی که از قبل بین شان مقرر شده به مالک زمین محصول می دهند.

زمین های کشاورزی که در اطراف روستا قرار دارند توسط اهالی زیر کشت دیمی گندم،جوو نوعی عدس که در زبان محلی به آن ًمرجو ًمی گویند قرار می گیرند.علاوه بر این زنان سخت کوش روستا در باغچه های منزل و باغات فندق به کاشت و پرورش سبزیجاتی چون جعفری،شوید،شنبلیله ،چغندر،گشنیز،اسفناج،تره و…. . لوبیا چیتی که در زبان مردم املش به ً یلاق باقلا ً معروف است و همچنین کاشت سیب زمینی و پیاز می پردازند.

زارعین امام در کنار دیگر زراعت به پرورش جمع آوری گلها و گیاهان دارویی همچون گل گاوزبان ،گل ختمی ،شاتره و…. می پردازند.

زنان سخت کوش روستا بسیاری از این گیاهان تولیدی را برای مصرف غذایی و دارویی در زمستان خشک نموده تا در ایام سرما دچار مشکل نشوند.

Scan10001

احمد علی دوست(آهنگر)

 

دامداری

ساکنان امام اغلب به گله داری مشغولند و دارای دامداری متحرک می باشند.در واقع شغل اصلی گالش های امام دامداری است.

دامهایی که روستاییان امامی پرورش می دهند شامل گاو ،گوسفند ،بز، قاطر و الاغ می باشد و از محل نگه داری این حیوانات فرآورده های از جمله شیر،ماست ،پنیر،کره،لور،کشک،دوغ و گوشت تهیه می نمایند و به اقتصاد خانواده و جامعه کمک شایانی می نمایند. دامپروری در این روستا بیشتر برای فروش و تأمین هزینه خانواده صورت می گیرد.علوفه مورد نیاز برای غذای دام ها در طول فصل بهار و تابستان و اوایل پاییز از راه چرای آنها در کوه ها و تپه های اطراف روستا تأمین می شود و برای ایام سرد و برفی سال هم علوفه از جمله یونجه و کاه و علف خشک که در فصل بهار از باغ های فندق ذخیره گردیده،استفاده می گردد. در اطراف روستای امام مراتع و چراگاه های بسیار خوبی وجود دارد که همه دامداران و کشاورزان حق دارند دام های خود را بدون آسیب رساندن به مزارع کشاورزی در آنجا بچرانند.

برخی از کشاورزان که تعداد دامهایشان از ۵۰ رأس بیشتر است خود و یا به کمک کارگر از دامهایشان نگهداری می کنند. بقیه ی کشاورزان و دامداران که تعداد دامهایشان ۱ تا ۵۰ رأس می شود به یک چوبان که توسط دامداران انتخاب می شود به مدت حدود ۷ ماه جهت نگهداری و چرا سپرده می شود .تعدادی از این دام ها تمام طول این ۷ ماه را در همان چراگاه که در کوه های اطراف روستا و جود داردو در زبان محلی روستا به آن ًمالگاه ً گفته می شود،نگه داری می شوند. البته در دهه های قبل گله های گاو هم به یک چوبان برای چرا سپرده می شد ولی اکنون این کار رواج ندارد .

زنبور داری

زنبور داری از دیگر مشاغلی است که در این روستا رواج دارد و تعداد معدودی از اهالی در کنار شغل اصلی خود به این امر می پردازند.البته چون گیاهان گل دار و درختان میوه ای که گل می دهند در این روستا زیاد است باعث رونق زنبور داری و تولید عسل مرغوب از دستان سخت کوشان روستای امام می شود.

سایر فعالیت های رایج در روتای امام :

در بدو ورود به روستای امام مغازه ای کوچک جلب توجه می کند که در آن استاد احمد علیدوست به کار آهنگری سنتی می پردازد استاد احمد حدود ۵۴ سال سن دارد اما در کنار شغل کشاورزی و دامداری به شغل آبا و اجدادی خود نیز ادامه داده و به صورت سنتی داس،تبر، بیلو…. می سازد.او همچنین نعل بندی نیز می کند علاوه بر اهالی روستای امام ،از دیگر روستاهای دور و نزدیک مردم چارپانشان را برای نعل کردن و همچنین خرید وسایل کشاورزی نزد استاد احمد مراجعه می نمایند.همانطور اولین نانوای امام حاجیه خانم غلامی می باشد.

شغل دیگر خیاطی است که استاد فرج ا.. بشر دوست فردی حدوداً۷۰ساله در مغازه ای کوچک و کاهگلی به دوخت لباس های مردانه می پردازد.

چند نفر از جوانان روستا نیز در کنار کمک به پدرانشان در امر کشاورزی و دامداری به رانندگی می پردازند و کار حمل و نقل روستائیان به شهر و روستاهای اطراف و برعکس را انجام می دهند.

می توان گفت در اکثر خانه های این روستا تعدادی حیوان اهلی هستند و زنان که همپای مردانشان در کار کشاورزی مشغول هستند در منازل نیز به پرورش مرغ ،اردک،بوقلمونو غاز می پردازند و اغلب آنها را در مصارف خانگی و یا در برخی از موارد به فروش نیز می رسانند.علاوه بر این ها اهالی روستا به پرورش و گله داری گاو وگوسفند و بز نیز در کنار کشاورزی می پردازند.

8

فرج اله بشر دوست(خیاط)

ارتباطات روستاییان :

در روستای امام بسته به مقدار زمین و باغ پدر و فرزندان مشغول کار می شوند.این پدر و فرزندان در کارهای عمومی روستا نیز مانند لایروبی نهرهای آبیاری زمین های کشاورزی شرکت می نمایند وقتی افراد کاری خانواده بیشتر از مورد نیاز باشد تعدادی از آن ها به کارگری برای دیگران در روستا یا روستاهای اطراف مشغول           می شوند وبرعکس اگر کشاورز نیاز به کمک بیشتر داشته باشد هم از کارگر مزد بگیر استفاده می نماید و هم از کمک قرضی کشاورزان همسایه بهره می برد .

از صنایع موجود در روستای امام می توان به پشم ریسی ، بافت لباس های پشمی از جمله : جوراب ، پارچه پشمی برای کت و شلوار پشمی ، شال و کلاه و … می توان نام برد که به مرور زمان تحت تاثیر کالاهای شهری قرار گرفته و در حال انقراض و فراموشی می باشد .

Telegram

نظر دهید