چای شما

جوجه تیغی

تاریخ انتشار : ۶ شهریور ۱۳۹۳ در ۱:۵۵ ب.ظ , کد خبر:   6921
آشنایی با فره / جوجه تیغی در روستای جیرگوابر رانکوه

6666
صبح رانکوه: فره یا جوجه‌تیغی با نام علمی Erethizon dorsatum پرخارترین جانور جونده است، هرچند نام لاتین آن خوک پرخار معنی می‌دهد. در حدود ۲۴ نوع جوجه تیغی وجود دارد و همه آنها با پوششی از خارهای سوزن مانند به شکارچیان علامتی واضح می‌دهند که این حیوان لقمه آسانی برای شکار نیست. برخی از خارها، همانند خارهای خارپشت نامرئی آفریقایی در حدود ۳۰ سانتی‌متر درازا دارند.
فره ها موی نرمی دارند، اما در پشت، پهلوها و دم آنها، این موها معمولا با خارهای تیز مخلوط شده است. تا زمانی که جوجه تیغی نترسیده است این خارها نوعا خوابیده‌اند، اما وقتی بترسند خارها به عنوان یک عامل بازدارنده قدرتمند پرتاپ می شوند. خارپشت‌ها نمی‌توانند همه خارهای خود را به صورت همزمان به سمت جانور مهاجم پرتاب کنند، اما خارهای آنها وقتی که لمس شوند به راحتی جدا می‌شوند.
بسیاری از حیوانات از مواجه شدن با خارپشت‌هایی با خارهای برآمده از پوزه و یا بدن‌هایشان می‌هراسند. خارها نوک‌های تیز و پیکان‌های روی هم قرار گرفته‌ای دارند که وقتی به پوست حیوانات دیگر چسبیده‌اند، بیرون کشیدن کردن آنها را از بدن قربانی مشکل می سازد. خارهای جدیدی روی پوست خارپشت‌ها رشد می‌کنند تا آنهایی که از دست رفته‌اند جبران شوند.
خارپشت‌هایی که در امریکای شمالی و جنوبی یافت شده‌اند، بالارونده‌های خوبی هستند و زمان بیشتری را بر روی درختان سپری می‌کنند تا روی زمین. برخی از آنها حتی برای بالا رفتن دم‌هایی گیرکننده دارند. خارپشت‌های امریکای شمالی تنها گونه‌های این جانور هستند که در ایالات متحده و کانادا زندگی می‌کنند و جزء بزرگترین انواع تشی‌ها هستند. تعداد خارهای یک خارپشت از این نوع ممکن است به ۳۰ هزار و یا حتی بیشتر برسد. خارپشت‌های این ناحیه از دندان‌های بزرگ جلویی خود برای لذت بردن از یک وعده غذای سالم چوبی استفاده می‌کنند. آنها پوست و تنه درختان را می‌خورند و علاوه بر این به هجوم به محل اردوها و جویدن پاروهای قایق‌رانی مشهور شده‌اند. خارپشت‌های آمریکای شمالی همچنین میوه، برگ و غنچه‌های تازه درآمده در فصل بهار را می‌خورند.
دیگر گونه‌های خارپشت‌ها در آفریقا، اروپا و آسیا زندگی می‌کنند. این حیوانات معمولا بر روی زمین زندگی می‌کنند و می‌توانند در بیابان‌ها، چمن زارها و جنگل‌ها سکونت کنن.
خارپشت ماده بسته به نوع گونه‌اش بین ۱ تا ۴ سال عمر می‌کند. نوزادان خارپشت در بدو تولد خارهایی نرم دارند که در طول چند روز سخت می‌شوند. اغلب خارپشت‌های جوان در عرض چند ماه توانایی زندگی مستقل را به دست می‌آورند.
***************
آشنایی با  فره:
جانوری پستاندار و جونده است که بدنش با پوششی از تیغ پوشیده شده‌است و بهنگام احساس
خطر تیغهای خود را به بدن دشمن فرو می برد
فره را نباید با جوجه‌تیغی که از خانوادهٔ دیگری است اشتباه گرفت. این جانور از زیرراستهٔ
فره شکلان (Hystricomorpha)، خانوادهٔ تشی‌های بر جدید (Erethizontidae) است.
بزرگ‌ترین جونده ایران است. خارهای بلند روی بدنش او را از سایر پستانداران متمایز می‌کند.
خارهای ناحیه گردن و شانه نازک و بلند است، موقعی که آن‌ها را سیخ می‌کند به شکل بادبزن
در می‌آیند و حیوان بزرگ‌تر به نظر می‌رسد. خارهای قسمت پشت کوتاه‌تر و کمی کلفت‌تر با
نوارهای سیاه و زرد، و خارهای ناحیه دم کوتاه و سفیدند.
اندازه‌ها:
طول سر و تنه ۷۰ تا ۹۰ سانتی‌متر، دم ۸ تا ۱۰ سانتی‌متر، طول خار ۱۸ تا ۳۵ سانتی‌متر، وزن
۱۱ تا ۲۵ کیلوگرم.

زیستگاه:

در بیشتر زیستگاه‌ها اعم از جنگلی، کوهستانی، استپی و بیابانی زندگی می‌کند. گاهی نیز در
پیرامون باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی ساکن می‌شود.

پراکندگی:

قاره آسیا. در بیشتر مناطق ایران به استثنای آذربایجان غربی

عادات :
شبگرد است. به صورت انفرادی زندگی می‌کند ولی گاهی یک گروه فامیلی کوچک در یک لانه
ساکن می‌شوند. بر خلاف آنچه که شایع است تشی نمی‌تواند خارهای خود را پرت کند. در موقع
احساس خطر برای بزرگ جلوه دادن خود خارها را سیخ می‌کند و خود را از پشت و یا بغل به
حیوان مهاجم می‌کوبد.

غذا:

از تمام قسمت‌های گیاهان تغذیه می‌کند. برای خوردن پیاز و ریشه گیاهان زمین را حفر می‌کند.
تولید مثل:

در سال یک بار تولید مثل می‌کند. دوره آبستنی حدود۱۱۲ روز است و ۱ تا ۴ بچه می‌زاید. طول
عمر فره  حدود ۱۵ سال است، یک تا چهار بچه می‌زاید. بچه‌ها د رموقع تولد دارای مو.
چشم‌های باز هستند. تا دو ماهگی وابسته به مادرند. در یک سالگی بالغ می‌شوند. طول عمر
فره  حدود ۱۵ سال است.
از بین این گونه ها خارپشت ایرانی یا خارپشت برانت(Brandt hedgehog) خارپشتی است
که تاکنون از ایران گزارش شده است. در میان چهار گونه خارپشتی که تا کنون درمنطقه ایران
شناسایی شده اند، خارپشت برانت به جهات دارا بودن پوشش سیاه رنگ که ناشی از سیاه بودن
ناحیه انتهایی خار در آنها است از سایرین تمیز داده می شود. البته در بخش هایی از پراکندگی
این گونه نمونه هایی با رنگ کاملاً روشن نیز مشاهده می شود. خارهای ناحیه پیشانی در این
گونه و خارپشت بیابانی که تنها از جزیره تنب گزارش شده دارای یک ناحیه برهنه فاقد خار
است. موهای بدن در ناحیه شکمی، روی پاها و صورت ترکیبی از موهای سیاه و سفید بوده اما
تعداد موهای سیاه بسیار بیشتر و به سیاهی می زند
.
خارپشت برانت از لحاظ اندازه، تنوع بالایی را نشان می دهد
.
با وجود آن در اکثر قسمت های اروپا و آسیا نیز این جانوران منحصر به فرد، آرام و دوست
داشتنی پراکنده اند اما جمعیت گونه های مربوط به این نواحی از جمله همین خارپشت برانت به
مانند سایرین زیاد نبوده و رویت آنها به سختی انجام می شود. خارپشت برانت مشابه سایر
خارپشت ها، کف رو است؛ یعنی این که در هر گام تمام کف پای جانور با زمین تماس پیدا می
کند. آنها سر و پوزه ای دراز و جمجمه کوچک دارند. چشم ها و گوش ها در خارپشت ها به
خوبی توسعه یافته است. نرها و ماده ها شبیه یکدیگرند و مهم ترین مشخصه ظاهری که آنها را
از هم متمایز می کند فاصله بین مقعد تا عضو تناسلی (genital) است که در نرها این فاصله
بسیار زیاد است
.
خارپشت برانت درفک بالا در هر طرف سه دندان پیش، یک نیش، سه پیش آسیا و سه دندان
آسیا دارد و معمولاً دندان پیش اول در همه خارپشت ها از جمله خارپشت برانت از سایرین
بزرگ تراست.

خارهای پشت و طرفین بدن مهم ترین مشخصه همه خارپشت ها است و این خارها دارای نوکی
تیز بوده و برای کاهش وزن تو خالی شده اند. بخش زیرین بدن در زمان برخورد با یک جسم
سفت و تماس با عامل خارجی همانند یک گیرنده شوک عمل می کند. درحالت عادی خارها روی
سطوح بدن می نشینند و هر خار توسط یک ماهیچه منفرد راست میشود. (درست مانند ساختار
مو در همه پستانداران) موهای زیر بدن نرم و در زمان جمع کردن بدن توسط جانور ممانعتی به
عمل نمی آورند.از پاهای جلویی و چنگال های قوی برای حفر کردن زمین به منظور یافتن غذا و
یا ساختن لانه استفاده می کنند
.
خارپشت ها سرعت بالایی ندارند و حداکثر سرعت در آنها در حدود ۱۰ کیلومتر بر ساعت است
اما آنها قادرند به آسانی از موانعی چون سیم های خاردار عبورکنند

همان طور که خارهای بدن، خارپشت ها را از حیوانات بزرگی که به دنبال شکار آنها هستند،
محافظت می کند این خارهای غیرقابل نفوذ محیط خوبی را نیز برای مکنده های خون با جثه
کوچک ایجاد میکنند . کک ها، کنه ها، مایت ها و قارچ ها از جمله آفت های پوستی هستند که
در خارپشتها به تعداد بسیار زیاد دیده می شوند.

خارپشت برانت به مانند سایر خارپشت ها موجودی شب فعال است. چشم های قوی آنها برای دید
در شب سازش یافته اما به نظر می رسد آنها دیدی تک رنگ دارند. مشابه بسیاری از حیوانات
شب فعال دیگر، خارپشت ها هم عمدتاً به حس بویایی خود وابسته اند. خارپشت برانت از حس
بویایی بسیار خوبی برخوردار است که از آن در اعمال مختلفی چون ردیابی طعمه و در
جفتگیری استفاده می کند.
قوه شنوایی نیز در خارپشت ها بسیار خوب است بطوریکه قادرند اصواتی با فرکانسبالا تا ۴۵
کیلو هرتز را بشنوند در حالی که انسان حداکثر اصوات ۱۸-۲۰ هرتز را قادر است، بشنود.
همگی خارپشت ها از جمله خارپشت برانت علاوه بر سوسک ها و کرم های خاکیبه عنوان رژیم
غذایی عمده، میل شدیدی به خوردن گوش خیزک ها ، حلزون ها، جیرجیرک ها، ملخ ها
همان طور که خارهای بدن، خارپشت ها را از حیوانات بزرگی که به دنبال شکار آنها هستند،
محافظت می کند این خارهای غیرقابل نفوذ محیط خوبی را نیز برای مکنده های خون با جثه
کوچک ایجاد میکنند . کک ها، کنه ها، مایت ها و قارچ ها از جمله آفت های پوستی هستند که در خارپشتها به تعداد بسیار زیاد دیده می شوند.

خارپشت برانت به مانند سایر خارپشت ها موجودی شب فعال است. چشم های قوی آنها برای دید
در شب سازش یافته اما به نظر می رسد آنها دیدی تک رنگ دارند. مشابه بسیاری از حیوانات
شب فعال دیگر، خارپشت ها هم عمدتاً به حس بویایی خود وابسته اند. خارپشت برانت از حس
بویایی بسیار خوبی برخوردار است که از آن در اعمال مختلفی چون ردیابی طعمه و در
جفتگیری استفاده می کند.
قوه شنوایی نیز در خارپشت ها بسیار خوب است بطوریکه قادرند اصواتی با فرکانسبالا تا ۴۵
کیلو هرتز را بشنوند در حالی که انسان حداکثر اصوات ۱۸-۲۰ هرتز را قادر است، بشنود.
همگی خارپشت ها از جمله خارپشت برانت علاوه بر سوسک ها و کرم های خاکیبه عنوان رژیم
غذایی عمده، میل شدیدی به خوردن گوش خیزک ها ، حلزون ها، جیرجیرک ها، ملخ ها

خارپشت گوش بلند:

جثه این جانور از خارپشت اروپایى کوچکتر بوده و پوزه کشیده و نوک تیزى دارد. گوشهایش
بسیار دراز و از خارهاى پشت سر بلندتر است. دستها و پاهاى بلندى دارد. بر خلاف خارپشت
بیابانى و خارپشت ایرانى ، خارهاى جلوى پیشانى دو قسمت نمى شوند. خارها کوتاهند، طول
خارهاى پشت حدود ۱۵ میلى متر است. خارها گندمى رنگ اند و دو نوار تیره متمایل به قهوه
اى دارند. معمولا رنگ خارهاى وسط پشت به علت نبودن نوارهاى تیره، روشنتر است. رنگ
موهاى صورت، گلو، و پیشانى دارچینى متمایل به زرد است. موهاى زیر بدن، پهلوها، دم،
دست و پا سفیدند. طول سر و تنه ۱۵۰ تا ۲۷۰ میلی تر، وزن حدود ۵۰۰ گرم است. زیستگاهش
علفزارها، بوته زارهاى حاشیه جنگلها و مناطق استپى، باغها و مزارع است.

خارپشت بیابانی:

خار پشت بیابانی بسیار شبیه به خارپشت ایرانی یا برانت است .(تفاوت اصلی آن با خارپشت
برانت در اندازه دندان پیش آسیای دوم است که در این جوجه تیغی بسیار کوچک شده است.
طول تیغهای نازک و متراکم آن حدود ۲۷ میلیمتر است و یک ناحیه لخت در پیشانی دارد.رنگ
بدن آن مانند جوچه تیغی گوش بلند ،گندمی است.در جلوی پیشانی ،چانه و گلو موهای سفید رنگ
دارد و دستها و پاها و نوک دماغ قهوه ای است.جثه این جوجه تیغی کوچک بین ۱۴ تا ۲۳
سانتیمتر می باشد و در بوته زارها و مناطق گرم ساحلی و استپهای بیابانی به دنبال حشرات می
گردد.در آفریقا و خاورمیانه دیده شده اند.وجود این خارپشت در ایران در جزیره تنب گزارش شده است./

بنر-رانکوه-نیوز-ادامه-مطلب.

نظر دهید